Πέμπτη, 7 Απριλίου 2011

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΣΚΙΕΣ;

Οι δραστηριότητες που σας παρουσιάζω υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο των πρακτικών ασκήσεων κατά την φοίτησή μου στο Τ.Ε.Π.Α.Ε. - Α.Π.Θ. Για τη υλοποίησή τους είχα στη διάθεσή μου τον χρόνο που αφιερώνεται για τις οργανωμένες δραστηριότητες στον ημερήσιο προγραμματισμό του τμήματος.


Στόχοι και Θέμα της Οργανωμένης Δραστηριότητας
S Διδακτικό αντικείμενο (γενικό και ειδικό): Η οργανωμένη δραστηριότητα που παρουσίασα στα παιδιά ανήκει στην ενότητα των οπτικών φαινομένων (φως – γενικό διδακτικό αντικείμενο) και πιο συγκεκριμένα έχει ως θέμα τον σχηματισμό των σκιών (ειδικό διδακτικό αντικείμενο).  
S Στόχοι της δραστηριότητας: Οι δυσκολίες που συναντούν τα παιδιά, μας οδηγούν στη διατύπωση μιας σειράς στόχων τους οποίους θα προσπαθήσουν να υπερβούν μέσα από την οργανωμένη δραστηριότητα στην οποία θα κληθούν να συμμετάσχουν. Η διδασκαλία είχε ως στόχο τα παιδιά:α) να ανακαλύψουν πως δημιουργούνται οι σκιές,β) να κατανοήσουν ότι το μέγεθος της σκιάς εξαρτάται από την απόσταση της φωτεινής πηγής από το σώμα που φωτίζεται,γ) να κατανοήσουν ότι το αντικείμενο-εμπόδιο βρίσκεται πάντα μεταξύ της φωτεινής πηγής και της σκιάς που σχηματίζεται,δ) να κατανοήσουν ότι η σκιά δημιουργείται όταν το αντικείμενο που φωτίζεται είναι αδιαφανές.
S Υλικά και Μέσα: Τα υλικά που είναι απαραίτητα για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων είναι 6m χαρτί μέτρου για την συσκότιση της αίθουσας,  φιγούρες θεάτρου σκιών, ριζόχαρτο, δυο φακοί, σενάριο θεάτρου σκιών, δυο μικρά ζώα από τα παιχνίδια των παιδιών για της πειραματισμούς, δυο διαφάνειες, φύλλα εργασίας με θέμα την δημιουργία της σκιάς του τριαντάφυλλου, μαρκαδόροι.  

Πρόκληση ενδιαφέροντος στα παιδιά – Θέατρο Σκιών: 
Κάλεσα τα παιδιά να μαζευτούν στον χώρο που βρίσκεται μπροστά από το κουκλοθέατρο, προκειμένου να παρακολουθήσουν κάτι που τους είχα  ετοιμάσει. Είχα ήδη δημιουργήσει συσκότιση στην αίθουσα, καλύπτοντας τα παράθυρα με χρωματιστό χαρτί του μέτρου ενώ είχα προετοιμάσει και την επιφάνεια, την οποία θα χρησιμοποιούσα για να παίξω ένα απόσπασμα από μια παράσταση θεάτρου σκιών, έχοντας στη διάθεσή μου τρεις φιγούρες θεάτρου σκιών και δυο φακούς. Με τον τρόπο αυτό, προσπάθησα να εισάγω τα παιδιά στο περιεχόμενο της διδασκαλίας μου, που είναι ο σχηματισμός των σκιών. Με την λήξη αυτής της μικρής παράστασης, έθεσα κάποια ερωτήματα στα παιδιά σχετικά με το θέατρο σκιών και το πώς πιστεύουν ότι δημιουργούνται οι σκιές.


--Όπως είδατε ήταν ένα μικρό απόσπασμα αυτό, από ένα θεατρικό από τον γάμο του Μπάρμπα Γιώργου. Δεν μου λέτε, έχετε πάει σε θέατρο Σκιών; Να παρακολουθήσετε κάποια παράσταση…
ΠΑΙΔΙΑ: --Ναι!!!!
--Πέτρο τι είδες;
ΠΕΤΡΟΣ: --Τον Καραγκιόζη.
--Πως είπαμε ότι λέγεται αυτό το θέατρο;
ΠΑΙΔΙΑ: --Ο γάμος του….
--Όχι, για το θέατρο μιλάω, όχι για το συγκεκριμένο έργο. Αυτό που παίξαμε τι ήταν;
ΠΑΙΔΙ: --Ένα έργο…
ΠΑΙΔΙ: --Ο γάμος……
--Τι θέατρο ήταν αυτό; Όπως όλα τα θέατρα; Κουκλοθέατρο ήταν;
ΠΑΙΔΙΑ: --Όχι! Καραγκιόζης.
--Πώς λέγεται αυτό το είδος θεάτρου, γνωρίζει κανένας;
ΘΑΝΑΣΗΣ: --Θέατρο Σκιών.
--Θέατρο Σκιών… Γιατί νομίζετε ότι λέγεται  θέατρο σκιών;
ΘΑΝΑΣΗΣ: --Επειδή όταν βάζεις τον φακό και ο άλλος παίζει, φαίνεται μια σκιά!
--Δηλαδή είναι ένα θέατρο όπου παίρνουν μέρος οι σκιές…
ΠΑΙΔΙΑ: --Ναι!!!
--Πώς πιστεύετε ότι δημιουργούνται οι σκιές; Γνωρίζετε;
ΠΑΙΔΙΑ: --Από το φως!
--Πες Παύλο, πώς δημιουργούνται;
ΠΑΥΛΟΣ: --Από το φως.
--Ναι, από το φως, τι γίνεται δηλαδή;
ΠΑΥΛΟΣ: --Επειδή το φως…
--Υπάρχει φως και βγαίνει το θέατρο σκιών;
ΠΑΥΛΟΣ: -- Όχι! Επειδή το φως είναι πολύ δυνατό και βγαίνει σκιά.
--Δηλαδή, υπάρχει πολύ φως και βγαίνει η σκιά…Μόνη της βγαίνει η σκιά;
ΠΑΙΔΙΑ: --Όχι!
--Άννα για πες μας εσύ.
ΑΝΝΑ: --Η σκιά μας, όταν δεν έχει ήλιο, δεν φαίνεται, αλλά όταν έχει ήλιο φαίνεται, επειδή ο ήλιος είναι δυνατός και η σκιά βγαίνει από τον ήλιο, γιατί οι σκιές χωρίς τον ήλιο δεν μπορούν να βγούνε.
--Πρέπει να υπάρχει φως για να βγουν οι σκιές…
ΑΝΝΑ: --Αν δεν έχει φως, ούτε που θα φαίνεται γιατί όταν θα έχεις τον ήλιο η σκιά μας μπορεί να βγει.
--Για να ακούσω μια άλλη γνώμη. Ναι Ελένη…
ΕΛΕΝΗ: --Αν δεν έχει φως, τότε η σκιά κρύβεται. Αν έχει φως, δεν κρύβεται.
--Νικόλα…
ΝΙΚΟΛΑΣ: --Όταν η σκιά δεν φαίνεται, ενώνεται με μια άλλη σκιά και γίνεται νύχτα.
--Ιφιγένεια…
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ: --Η σκιά μπορεί να δημιουργηθεί από εμάς και από τον ήλιο. Γιατί εμείς είμαστε απλοί άνθρωποι, πηγαίνουμε μια βόλτα, έχει και ήλιο και από πίσω μας, μας ακολουθεί η σκιά.
ΠΑΙΔΙ: --Η σκιά είμαστε εμείς.
--Εμείς είμαστε η σκιά;
ΠΑΥΛΟΣ: --Όταν έχει φως, βγαίνει από το σώμα μας η σκιά.
--Α! βγαίνει από το σώμα μας…
ΠΑΥΛΟΣ: Επειδή φωτιζόμαστε.
ΑΝΝΑ: --Η σκιά μας βγαίνει από το σώμα μας, επειδή το σώμα μας κρατάει μέσα τη σκιά. Όταν έχει ήλιο, βγαίνει η σκιά. Και η σκιά όταν έχει ήλιο δεν είναι ίδια, επειδή ο ήλιος είναι μεγάλος, έτσι και η σκιά φαίνεται μεγάλη από το πιο πολύ φως και έτσι κάθε μέρα που θα έχει ήλιο όταν περπατάμε γινόμαστε πιο μεγάλοι στη σκιά.  
α) Άκουσα τον προβληματισμό των παιδιών και την κατάλληλη στιγμή τα παρακίνησα να γίνουν μικροί ερευνητές και να δημιουργήσουν από μόνοι τους σκιές, με την βοήθεια κάποιων υλικών που θα έχουν στη διάθεσή τους. Είχα διαμορφώσει τον χώρο όπου βρίσκονται τα τραπεζάκια εργασίας, έτσι ώστε τα παιδιά να δουλέψουν σε δυο ομάδες. Η κάθε ομάδα είχε στη διάθεσή της από έναν φακό και ένα παιχνίδι της τάξης. Σε πρώτο στάδιο, τους ξεκαθάρισα πως ο φακός δεν θα μένει στα χέρια ενός μόνο παιδιού αλλά θα συμμετέχουν όλα τα παιδιά. Ζήτησα από κάποια παιδιά όταν δημιούργησαν σκιά, να περιγράψουν τι ακριβώς έκαναν για να το πετύχουν αυτό.


β) Ζήτησα και πάλι από ένα παιδί από κάθε ομάδα να δημιουργήσει σκιά. Στη συνέχεια, κρατώντας τον φακό σε συγκεκριμένο σημείο, τους είπα να τον απομακρύνουν από το αντικείμενο που φωτίζουν και να περιγράψουν τις διαπιστώσεις τους. “ Τι άλλαξε στη σκιά; Εάν φέρουμε τον φακό πολύ κοντά στο αντικείμενο, τι παρατηρούμε;”. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα θα πρέπει τα παιδιά να κατανοήσουν πως η απόσταση της φωτεινής πηγής από το αντικείμενο, καθορίζει το μέγεθος της σκιάς του αντικειμένου αυτού. 



γ) Όσο τα παιδιά φώτιζαν το αντικείμενο και δημιουργούνταν η σκιά του, πήρα το αντικείμενο και ζήτησα από τα παιδιά να συνεχίσουν να κρατούν τον φακό στην ίδια θέση. Τι παρατηρούν αυτή τη φορά; Η σκιά που πήγε; Που οφείλεται αυτό; Περίμενα να μου πουν τα παιδιά ότι αφού πήραμε το αντικείμενο, δεν υπάρχει σκιά και έτσι να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι για να δημιουργηθεί η σκιά, υπάρχει μια συγκεκριμένη διάταξη φωτός – αντικειμένου – σκιάς.

 

δ) Πήρα το αντικείμενο και στη θέση του έβαλα μια διαφάνεια. Τι παρατηρούν τα παιδιά; Εξακολουθεί να υπάρχει σκιά; Με αυτόν τον τρόπο κατανόησαν πως τα διαφανή αντικείμενα δεν δημιουργούν σκιά και πως στα αδιαφανή αντικείμενα η σκιά είναι αποτέλεσμα της παρεμπόδισης διέλευσης του φωτός μέσα από το αντικείμενο αυτό.
ε) Με την λήξη των πειραματισμών και των παρατηρήσεων, μοίρασα στα παιδιά από ένα φύλλο εργασίας στο οποίο εικονίζεται ένα τριαντάφυλλο και μια φωτεινή πηγή σε συγκεκριμένη θέση και τους ζήτησα, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση στην οποία βρίσκεται η φωτεινή πηγή, να δημιουργήσουν την σκιά του τριαντάφυλλου. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα θέλησα να διαπιστώσω εάν τα παιδιά γνωρίζουν πως η σκιά δεν έχει χρώμα.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.