Τετάρτη, 6 Απριλίου 2011

"Το ταξίδι ενός αγγείου στο βυθό της θάλασσας".

Οι δραστηριότητες που σας παρουσιάζω υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο των πρακτικών ασκήσεων κατά την φοίτησή μου στο Τ.Ε.Π.Α.Ε. - Α.Π.Θ. και πιο συγκεκριμένα αφορούν στη διεξαγωγή ενός προγράμματος μουσειοπαιδαγωγικής εφαρμογής με τίτλο "Το ταξίδι ενός αγγείου στο βυθό της θάλασσας". Για τη υλοποίησή του είχαμε στη διάθεσή μας τον χρόνο που αφιερώνεται για τις οργανωμένες δραστηριότητες στον ημερήσιο προγραμματισμό του τμήματος.

1. Στόχοι και Θέμα της Μουσειοπαιδαγωγικής Εφαρμογής
**Επιλογή σεναρίου:  Αρχικά, μας δόθηκαν τρία σενάρια από τα οποία έπρεπε να επιλέξουμε ένα και βάσει αυτού να οργανώσουμε τη διδασκαλία μας. Μετά τη μελέτη των σεναρίων καταλήξαμε στην επιλογή του τρίτου σεναρίου.


Ένας οξυπύθμενος αμφορέας στο μουσείο , φαγωμένος από την αλμύρα και με κολλημένα θαλασσινά  κογχύλια επάνω του ,διηγείται την ιστορία του: Γεννήθηκε στο εργαστήριο ενός αγγειοπλάστη .Θυμάται ότι μαζί με άλλα αγγεία ,όμοια με αυτό,περίμεναν αραδιασμένα στη αυλή να έρθει κάποιος και να τα αγοράσει.Ήρθε τελικά ένας έμπορος κρασιού και αγόρασε πολλούς οξυπύθμενους αμφορείς.Τους γέμισε με κρασί , τους έκλεισε καλά  καλά και τους στοίβαξε προσεκτικά στο αμπάρι του καραβιού του , για να πάει και να πουλήσει το κρασί σε μια μακρινή πόλη. Το καράβι άνοιξε πανιά ,   οι ναύτες κάθισαν στα κουπιά , και το ταξίδι ξεκίνησε. Λίγες μέρες  αργότερα όμως έπιασε φουρτούνα και το καράβι βούλιαξε. Οι ναύτες  και οι έμποροι βγήκαν κολυμπώντας στη στεριά , αλλά οι αμφορείς  βρέθηκαν στον πάτο της θάλασσας . Άλλοι έσπασαν πολύ και άλλοι λιγότερο .  Σκεπάστηκαν με άμμο ,κόλλησαν πάνω τους φύκια και κογχύλια . Πολλά χρόνια μετά ,  μια μέρα , ο αμφορέας μας έμπλεξε στα δίχτυα κάποιων ψαράδων και βγήκε πάλι  στο φως του ήλιου . Τον έβγαλαν στη στεριά και τον έστειλαν στο μουσείο.


Το σενάριο αυτό επιδιώκει να παρουσιάσει στα παιδιά και ένα άλλο είδος Αρχαιολογίας, την Ενάλια Αρχαιολογία η οποία πιθανόν να μην τους είναι και πολύ γνωστή αλλά χάρη σε αυτήν υπάρχουν στα μουσεία πολλά και σημαντικά ευρήματα, η αξία των οποίων είναι ανυπολόγιστη. Επιπλέον η ιδέα του να δημιουργήσουμε στην τάξη μας έναν βυθό, θεωρήσαμε πως θα εντυπωσίαζε τα παιδιά και θα έδειχναν κάποιο ενδιαφέρον.     **Στόχοι της μουσειοπαιδαγωγικής εφαρμογής: Η παρούσα εκπαιδευτική δράση έχει στόχο της:α) να κάνει γνωστό στα παιδιά το παρελθόν,β) να τα εξοικειώσει με τη “γλώσσα” των αντικειμένων,γ) να τα ευαισθητοποιήσει στο θέμα της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

2. Πορεία της Μουσειοπαιδαγωγικής Εφαρμογής
1η δραστηριότητα – κουκλοθέατρο «Η περιπέτεια του Αγγειούλη»
**Επιμέρους στόχοι της δραστηριότητας: Μέσα από την συγκεκριμένη δραστηριότητα τα παιδιά επιδιώκεται:α) να έρθουν σε επαφή με το σενάριο βάσει του οποίου οργανώσαμε την μουσειοπαιδαγωγική εφαρμογή,β) να βελτιώσουν την αισθητική τους αντίληψη,γ) να εμπλουτίσουν την γλωσσική εκφραστική τους ικανότητα,δ) να έρθουν σε επαφή με τον Αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό.
**Υλικά και Μέσα: Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση της δραστηριότητας είναι μια φωτογραφία από το εσωτερικό του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού σε μεγέθυνση, φωτογραφία οξυπύθμενου αμφορέα και πήλινου αγγείου για την κατασκευή των “κούκλων”, σενάριο της ιστορίας.



(Στην σκηνή του κουκλοθέατρου είναι μόνο ο “Πηλινούλης”, που πηγαίνει από τη μια άκρη στην άλλη… )
-Ουφ! Βαρέθηκα τόσα χρόνια εδώ μέσα να κοιμάμαι, να ξυπνάω και να μη μπορώ να μιλήσω  σε κανέναν. Είναι κατάσταση αυτή; Και να πω ότι δεν έχω παρέα; Η αίθουσα γεμάτη αγάλματα και αγγεία σαν εμένα είναι , που στέκονται  ακίνητα και αμίλητα όταν περνούν από μπροστά τους χιλιάδες άνθρωποι και τα θαυμάζουν .Και τις υπόλοιπες ώρες δηλαδή; Όταν η αίθουσα είναι άδεια , έχει πέσει το σκοτάδι και τότε δε μπορούν να μιλήσουν ; Τι να κάνω…Δεν αντέχω άλλο…
(Εμφανίζεται από την αντίθετη πλευρά ο “Αγγειούλης” με γυρισμένη την πλάτη .)
-Μα καλά, ποιος είναι αυτός ; Δεν τον έχω ξαναδεί εδώ μέσα τόσα χρόνια …Ε! Ψιτ! Νεαρούλη, σε σένα μιλάω! (Ο “Αγγειούλης” δεν ανταποκρίνεται…)Σε σένα μιλάω βρε , με τη μυτερή άκρη και το σώμα γεμάτο κογχύλια…Πως σε λένε; (Γυρίζει ο Αγγειούλης ).
-Είμαι ο Αγγειούλης ! Ίδιος με σένα!
-Ε, όχι και ίδιος με μένα, δεν βλέπεις; Είμαστε διαφορετικοί! Παιδιά τι λέτε;
-Εγώ είμαι ο Πηλινούλης ! Πως και δεν σ’έχω πετύχει άλλη φορά εδώ; Τώρα μας ήρθες ;
-Ναι! Μόλις χθες με έφεραν εδώ κάποιοι άνθρωποι…Άσε είναι ολόκληρη ιστορία…
-Αυτοί που σε έφεραν εδώ λέγονται αρχαιολόγοι , η δουλειά τους είναι να βρίσκουν αρχαία πράγματα , σαν εμένα και σαν εσένα και να τα φέρνουν στο μουσείο για φροντίδα .Δεν ξέρεις πόσο χαίρομαι που επιτέλους βρήκα κάποιον για να μιλάω. Τόσα χρόνια εδώ βαρέθηκα να είμαι μόνος μου.
-Είσαι τόσα χρόνια εδώ και δεν φοβάσαι;
-Να φοβάμαι; Γιατί ; Δεν υπάρχει λόγος .
-Ε…να! Μήπως μας πετάξουν καμιά μέρα και γίνουμε χίλια δυο κομμάτια.
-Βρε χαζούλη , ποιος να μας πετάξει; Εδώ στο μουσείο όποιον φέρνουν , τον προσέχουν . Δεν ξέρεις πόσο τυχερός είσαι…Και τώρα που γνωριστήκαμε καλύτερα , για πες μου , πως βρέθηκες εδώ;
-Από πού ν’αρχίσω…Ας πάρω τα πράγματα από την αρχή…Γεννήθηκα στο εργαστήριο ενός αγγειοπλάστη , ξέρεις έτσι λέγεται αυτός που κατασκευάζει πήλινα αγγεία , δηλαδή δοχεία φτιαγμένα από πηλό . Μαζί με άλλα αγγεία , όμοια με μένα , περιμέναμε για μήνες ολόκληρους στην αυλή του εργαστηρίου να έρθει κάποιος να μας αγοράσει.
-Πέρασες δύσκολα αδερφάκι μου… Μες στο κρύο , μες στα χιόνια ,εσύ εκεί…περίμενες…
-Ώσπου τελικά μια μέρα , ήρθε ένας έμπορος κρασιού και αγόρασε πολλά πήλινα αγγεία για να αποθηκεύσει το κρασί του , ανάμεσά τους ήμουν και εγώ.
-Ώστε για να βάλουνε κρασί σε πήρανε, ε; Τυχερός ήσουν !Σε μένα και τι δεν έχουν βάλει , από κρασί και λάδι μέχρι φασόλια και σιτάρι. Άστα , τι να σου λέω! Και μετά , για πες , τι έγινε;
-Ε…να, μας γέμισε κρασί , μας σφράγισε καλά καλά και μας έβαλε τον έναν πάνω στον άλλο προσεκτικά στο αμπάρι του καραβιού. Το καράβι άνοιξε πανιά , οι ναύτες πήραν θέση στα κουπιά και το ταξίδι ξεκίνησε. ..
-Και λοιπόν; Τι συνέβη;
-Ταξιδεύαμε για πολλές μέρες ,νύχτωνε, ξημέρωνε και λιμάνι δεν πιάναμε…Ώσπου ένα μεσημέρι , ο ουρανός σκοτείνιασε , η θάλασσα αγρίεψε . Τα κύματα χτυπούσαν με μανία το καράβι και από το πολύ κούνημα , πηγαίναμε μια από δω και μια από κει. Έπιασε μεγάλη φουρτούνα , ξαφνικά στο καράβι άρχισαν να μπαίνουν νερά και αργά αργά άρχισε το ταξίδι μας προς τον βυθό της θάλασσας . Τότε ήταν που άκουσα ένα ναύτη να φωνάζει στους υπόλοιπους να πηδήξουν στη θάλασσα και κολυμπώντας να βγουν στη στεριά . Εκείνοι είχαν τη δύναμη να γλιτώσουν , εμείς όμως ήμασταν τελείως ανήμποροι να κάνουμε το παραμικρό .  Χωρίς να το καταλάβω , βρέθηκα στον πάτο της θάλασσας έχοντας δίπλα μου και τα άλλα αγγεία , άλλα είχαν σπάσει σε κάποιο σημείο και άλλα είχαν γίνει κομμάτια …Οι μέρες , οι βδομάδες, οι μήνες , τα χρόνια περνούσαν , πάνω μας κόλλησαν φύκια και κογχύλια ενώ όλο και περισσότερη άμμος μας σκέπαζε. Πολλά χρόνια μετά , μια μέρα χωρίς να καταλάβω το πώς , βρέθηκα μπλεγμένος στα δίχτυα κάποιων ψαράδων που ψάρευαν στην περιοχή . Τραβούσαν , τραβούσαν τα δίχτυα , και ενώ εκείνοι θα περίμεναν να έχουν πιάσει κανένα μεγάλο ψάρι , ξαφνικά βλέπουν εμένα , ένα πήλινο αγγείο , φαγωμένο από την αλμύρα , γεμάτο φύκια και κοχύλια πάνω του , που μόνο ευχάριστη έκπληξη δεν θα έπρεπε να είμαι γι’ αυτούς . Εκείνοι όμως , με ξέμπλεξαν από τα δίχτυα , φώναξαν τους αρχαιολόγους , όπως μου είπες νωρίτερα και εκείνοι με τη σειρά τους με έφεραν εδώ…
-Πω πω! Τι πέρασες και συ βρε αδερφάκι μου…Όμως μη στεναχωριέσαι …Εφόσον σε έφεραν εδώ και γνώρισες και μένα , θα τα περάσεις τέλεια ! Μόνο μια χάρη …να μην με ξεχνάς ! Γιατί και εγώ μόνος μου είμαι και θέλω παρέα… 

Έχοντας επιλέξει το τρίτο σενάριο , τελικά αποφάσισα να το παρουσιάσω στα παιδιά  παίζοντάς το στο κουκλοθέατρο και κάνοντας μερικές αλλαγές . Μετά τις ελεύθερες  δραστηριότητες ανακοίνωσα στα παιδιά πως θα πάμε στο κουκλοθέατρο για να τους παίξω μία παράσταση. Μόλις τακτοποιήθηκαν τα παιδιά ξεκίνησα να παίζω. Ως φόντο στο κουκλοθέατρο είχα ήδη τοποθετήσει μία αφίσα που απεικόνιζε ένα μουσείο. Για τον  “Αγγειούλη” (ο οξυπύθμενος αμφορέας του σεναρίου) και τον “Πηλινούλη” (ένα άλλο αγγείο) τους δυο ήρωες της ιστορίας, κατασκεύασα χάρτινες φιγούρες που τις στερέωσα σε ξυλάκια.

2η δραστηριότηταΣυζήτηση σχετικά με την “Περιπέτεια του Αγγειούλη” / Παρουσίαση φωτογραφικού υλικού 
**Επιμέρους στόχοι της δραστηριότητας: Μέσα από την συγκεκριμένη δραστηριότητα τα παιδιά επιδιώκεται:α) να έρθουν σε απτική επαφή με ένα αγγείο,β) να μάθουν την χρήση του και την σπουδαιότητα της αξίας του στην αρχαιότητα ,γ) να ενημερωθούν για το έργο του αγγειοπλάστη καθώς και τα στάδια παραγωγής ενός πήλινου αγγείου,δ) να μάθουν για το έργο του αρχαιολόγου και τον ρόλο του μουσείου, ως χώρος υποδοχής και φροντίδας των μουσειακών αντικειμένων,ε) να παράγουν προφορικό λόγο μέσα από την συμμετοχή στη συζήτηση και να χρησιμοποιούν στοιχειώδη επιχειρηματολογία.
**Υλικά και Μέσα: Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση της δραστηριότητας είναι έγχρωμες φωτογραφίες κολλημένες πάνω σε καφέ κανσόν οι οποίες απεικόνιζαν αρχαίους αμφορείς, αγγειοπλάστες στο εργαστήριό τους, τα στάδια παραγωγής ενός πήλινου αγγείου, καράβια της αρχαιότητας, τοποθέτηση αμφορέων στο καράβι, αγγεία στον βυθό της θάλασσας ύστερα από ναυάγιο, δύτες που ανασύρουν τους αμφορείς από τον βυθό, αρχαιολόγοι που εξετάζουν τα αγγεία που βρέθηκαν στον βυθό, οξυπύθμενοι αμφορείς στο μουσείο.

Μόλις θα τελείωνε το κουκλοθέατρο είχα σχεδιάσει η  συμφοιτήτριά μου να απασχολήσει τα παιδιά ρωτώντας αν τους άρεσε η παράσταση και εγώ να πάω στην παρεούλα και να τοποθετήσω στο χαλάκι ένα πήλινο αγγείο και επιστρέφοντας στο κουκλοθέατρο όπου ήταν ακόμη συγκεντρωμένα τα παιδιά να τους ανακοινώσω πως στην παρεούλα βρίσκεται ένας νέος επισκέπτης. Και έτσι έγινε.Τα παιδιά κάθισαν στα καναπεδάκια και τους ρώτησα αρχικά  αν τους άρεσε η ιστορία και ποιο κομμάτι τους άρεσε περισσότερο. Έπειτα , αν το ξέρουν αυτό το αγγείο και αν το έχουν ξαναδεί. Αρχικά , με μια φωνή είπαν «ναι» και όλοι συμφώνησαν πως είναι ο Αγγειούλης  .Τους ζήτησα όμως να παρατηρήσουν καλύτερα το αγγείο αυτό και τη φιγούρα του  Αγγειούλη ώστε να διαπιστώσουν πιθανές διαφορές στο σχήμα . Μετά την παρατήρηση των δύο αγγείων τα παιδιά κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ο  Αγγειούλης έχει μυτερή άκρη. Ρώτησα από τι υλικό είναι φτιαγμένο το αγγείο και ένα ένα τα παιδιά το έπιασαν για νιώσουν την υφή του.






Οι απαντήσεις που πήρα ήταν πως είχε κατασκευαστεί από μάρμαρο,ξύλο,σίδερο ακόμη και ζαχαρωτό.Τελικά ένα νήπιο μας είπε πως το υλικό του είναι ο πηλός.Στον πίνακα είχα αναρτήσει φωτογραφίες με αρχαίους αμφορείς, αγγειοπλάστες στο εργαστήριό τους, τα στάδια παραγωγής ενός πήλινου αγγείου, καράβια της αρχαιότητας, τοποθέτηση αμφορέων στο καράβι, αγγεία στον βυθό της θάλασσας ύστερα από ναυάγιο, δύτες που ανασύρουν τους αμφορείς από τον βυθό, αρχαιολόγοι που εξετάζουν τα αγγεία που βρέθηκαν στον βυθό, οξυπύθμενοι αμφορείς στο μουσείο. Έτσι , ξεκίνησε μία συζήτηση για τον αγγειοπλάστη και το πώς κατασκευάζονται τα αγγεία .


Τι έβαλαν μέσα στον Αγγειούλη και που αποθηκεύουμε σήμερα το κρασί και το λάδι. Μιλήσαμε για το εμπόριο, τα ταξίδια με τα καράβια και τον τρόπο που αποθήκευαν τους οξυπύθμενους αμφορείς στα αμπάρια. Εξήγησα πως τα αρχαία χρόνια , όταν τα καράβια ταξίδευαν και έπιανε καταιγίδα πολλές φορές βυθίζονταν , και μαζί τους και τα αγγεία. Στη συνέχεια αναφέρθηκα στους δύτες οι οποίοι βρίσκουν στα ναυάγια αγγεία και τα δίνουν στους αρχαιολόγους για να τα φροντίσουν, οι οποίοι με τη σειρά τους τα εκθέτουν στο μουσείο.

3η δραστηριότηταΑποσπασματική Δραματοποίηση του σεναρίου 
**Επιμέρους στόχοι της δραστηριότητας: Μέσα από την συγκεκριμένη δραστηριότητα τα παιδιά ενθαρρύνονται:α) να εκφράσουν συναισθήματα και ιδέες ,β) να αναλάβουν πρωτοβουλίες,γ) να συνεργαστούν, να συναποφασίσουν,δ) να “μπουν στο κουστούμι του άλλου ”
**Υλικά και Μέσα: Για την υλοποίηση της δραματοποίησης χρησιμοποίησα μπλε ύφασμα για τη δημιουργία της θάλασσας , κογχύλια , βότσαλα , μπλε χαρτί του μέτρου με ζωγραφισμένα πάνω του φύκια για τον βυθό.

Μετά το τέλος της συζήτησης και το σχολιασμό των φωτογραφιών, παρακίνησα τα παιδιά να παίξουν την ιστορία του Αγγειούλη. Τους είπα πως έχω φέρει κάποια υλικά τα οποία θα βοηθήσουν στη δημιουργία του κατάλληλου σκηνικού (μπλε ύφασμα για τη δημιουργία της θάλασσας , κογχύλια , βότσαλα , μπλε χαρτί του μέτρου με ζωγραφισμένα πάνω του φύκια για τον βυθό). Με το ύφασμα που τους έδωσα έφτιαξαν τη θάλασσα  στην οποία έβαλαν κογχύλια και βότσαλα.



Τοποθετήσαμε το μπλε χαρτί του μέτρου που αναπαριστούσε τον βυθό και το μόνο που έμενε ήταν να βρούμε ποιο θα είναι το καράβι μας. Ρώτησα τα παιδιά να σκεφτούν και να πουν τι θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε ως καράβι και τελικά αυτό που επέλεξαν ήταν δυο παγκάκια. Η δραματοποίηση αποφασίσαμε να γίνει  από το σημείο όπου οι αμφορείς βρίσκονταν στο καράβι. Μετά από κλήρωση, έγινε η διανομή των ρόλων. Τα παιδιά ήταν 13 στον αριθμό και για τον λόγο αυτό η διανομή έγινε ως εξής: 7 ναύτες, 4 αμφορείς και 2 ψαράδες. Το σκηνικό ήταν ολοκληρωμένο, το πλήρωμα και οι αμφορείς στις θέσεις τους και το ταξίδι ήταν έτοιμο να ξεκινήσει. Αρχίσαμε να διηγούμαι αργά αργά την ιστορία του Αγγειούλη από το σημείο που είχαμε αποφασίσει και με ενθάρρυνση και προτροπή προσπάθησα να βοηθήσω τα παιδιά να βιώσουν τον ρόλο τους όσο το δυνατόν καλύτερα.  





4η δραστηριότητα – Ατομική εικαστική εργασία 
**Επιμέρους στόχοι της δραστηριότητας: Μέσα από την συγκεκριμένη δραστηριότητα τα παιδιά ενθαρρύνονται:α) να πειραματιστούν με διάφορα υλικά,β) να καλλιεργήσουν την φαντασία και τη δημιουργικότητά τους,γ) να αναπτύξουν την λεπτή κινητικότητα,δ) να παράγουν εικαστικό έργο για το οποίο τους δίνεται ένα σημείο αναφοράς.
**Υλικά και Μέσα: Για την υλοποίηση της εικαστικής δραστηριότητας χρειαστήκαμε 13 κομμάτια κανσόν γκρι σε μέγεθος α4, έτοιμοι κομμένοι αμφορείς από καφέ γλασέ χαρτί, κηρομπογιές, κόλα σε υγρή μορφή. 

Έδωσα στα παιδιά από ένα κομμάτι κανσόν μεγέθους Α4 και γκρι χρώματος, έναν αμφορέα από γλασέ χαρτί έτοιμο κομμένο, κηρομπογιές και κόλα σε υγρή μορφή. Τους ζήτησα να κολλήσουν τον χάρτινο αμφορέα σε όποιο σημείο του χαρτονιού θέλουν και στη συνέχεια με τις κηρομπογιές που θα έχουν στη διάθεσή τους, να ζωγραφίσουν από την ιστορία του “Αγγειούλη” όποια σκηνή θέλουν.





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.